تغییر مهمی که ایران را قدرتمندتر می‌کند

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، در میانه جنگ، هر خبری درباره انهدام یک جنگنده یا پهپاد دشمن با یک سؤال مهم همراه بود؛ این پرنده چگونه مورد اصابت قرار گرفت؟
پاسخ این سؤال اما در همان روزهای جنگ قرار نبود منتشر شود. در میدان نبرد، تشریح تاکتیک‌ها و معرفی سامانه‌های مورد استفاده، نه یک دستاورد رسانه‌ای، بلکه اطلاعاتی امنیتی بود که می‌توانست برای دشمن ارزش عملیاتی داشته باشد.
حالا با آرام شدن صحنه درگیری‌ها، بخش‌هایی از این واقعیت در حال آشکار شدن است؛ روایتی از تغییر ساختار پدافند هوایی جمهوری اسلامی ایران که به گفته مسئولان، دشمن را در جنگ رمضان غافلگیر کرد.
پدافندی که بعد از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه تغییر کرد
جنگ تحمیلی ۱۲ روزه برای شبکه پدافندی ایران یک میدان تجربه بود. تهدیدها، نقاط ضعف و تاکتیک‌های دشمن شناسایی شد و در فاصله میان دو جنگ، ساختار پدافندی مورد بازنگری قرار گرفت.
تغییر فقط در یک موشک یا رادار خلاصه نشد؛ شبکه فرماندهی و کنترل، آموزش، تاکتیک، نحوه استقرار و شیوه به‌کارگیری سامانه‌ها تغییر کرد.
نتیجه این تغییرات در جنگ رمضان خود را نشان داد؛ جایی که به گفته مسئولان، دشمن با یک غافلگیری جدی در حوزه پدافند مواجه شد.
پدافند نوین یعنی چه؟
پدافند نوین فقط به معنای داشتن سامانه‌های پیشرفته‌تر نیست. یک بخش مهم آن، ایجاد معادله‌ای است که در آن دشمن برای حمله، هزینه بسیار بیشتری نسبت به هزینه دفاع ایران پرداخت کند. یعنی بتوان یک هدف بسیار گران‌قیمت را با یک سلاح ارزان‌تر هدف قرار داد.
این همان چیزی است که از آن به عنوان «اقتصاد جنگ» یاد می‌شود؛ هدف، افزایش هزینه عملیات دشمن و در عین حال حفظ توان دفاعی خودی است.
در چنین ساختاری، یک سامانه موشکی به تنهایی عمل نمی‌کند؛ شبکه کشف و شناسایی، هشدار، رهگیری، فرماندهی و کنترل و در نهایت سامانه درگیرشونده باید در کنار یکدیگر کار کنند.
ادعای نابودی پدافند؛ واقعیت میدان چه بود؟
در جنگ اخیر، بارها ادعا شد که شبکه پدافندی ایران از کار افتاده و جنگنده‌های دشمن می‌توانند آزادانه در آسمان ایران عملیات کنند اما میدان نبرد روایت دیگری داشت.
به گفته فرماندهان، حتی پس از اصابت به برخی سامانه‌ها در روزهای ابتدایی، جایگزینی و بازآرایی تجهیزات ادامه پیدا کرد و از حدود روز بیست‌وپنجم جنگ، وضعیت عملیاتی پدافند نسبت به ابتدای جنگ بهبود یافت.
مهم‌تر از آن، شلیک‌های پدافندی تا آخرین روز جنگ ادامه داشت و شبکه پدافندی همچنان توانست از عملیات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران پشتیبانی کند.
این یعنی برخلاف ادعای دشمن، پدافند ایران نه‌تنها از میدان خارج نشده بود، بلکه توانست تا پایان جنگ به مأموریت خود ادامه دهد.
جنگنده F-35  هم از چشم پدافند پنهان نماند
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این روایت، اصابت به جنگنده‌های پیشرفته دشمن، از جمله F-15 و F-35 است.
جنگنده F-35 به دلیل فناوری پنهان‌کاری و سامانه‌های پیشرفته خود، یکی از مهم‌ترین دارایی‌های هوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی محسوب می‌شود؛ با این حال، در جنگ رمضان این جنگنده نیز هدف قرار گرفت.
این اتفاق از یک جهت اهمیت ویژه‌ای داشت: پدافندی که دشمن تصور می‌کرد قادر به کشف و درگیری با چنین پرنده‌ای نیست، توانست آن را مورد اصابت قرار دهد.
پدافند فقط سامانه نیست؛ یک شبکه زنده است
یکی از تفاوت‌های پدافند نوین با نگاه کلاسیک، همین نکته است. سامانه پدافندی باید دائماً اطلاعات دریافت کند، تهدید را بشناسد و خودش را با آن تطبیق دهد.
در جریان جنگ نیز نیروهای فنی و متخصص در کنار سامانه‌های عملیاتی حضور داشتند و تجهیزات متناسب با داده‌های جدید میدان به‌روزرسانی می‌شدند.
این قابلیت، یکی از مزیت‌های تجهیزات بومی است؛ چرا که سامانه می‌تواند متناسب با تهدیدی که در همان لحظه با آن مواجه است، اصلاح و ارتقا پیدا کند.
خط تولیدی که متوقف نشد
جنگ فقط میدان شلیک نیست؛ یک طرف مهم آن، توان تولید و جایگزینی تجهیزات است. بر اساس این روایت، بیش از ۸۰ تا ۸۵ درصد ظرفیت تولید سامانه‌های پدافندی آسیب جدی ندیده و روند تولید و تحویل تجهیزات نیز در طول جنگ ادامه داشته است.
در واقع، اگر یک سامانه در میدان از دست برود اما امکان جایگزینی آن وجود نداشته باشد، توان پدافندی به مرور تحلیل می‌رود. آنچه در جنگ رمضان اهمیت داشت، حفظ همین چرخه تولید و جایگزینی بود.
پدافند ایران چگونه از تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه استفاده کرد؟
شاید در روزهای جنگ، انتشار تصاویر و جزئیات همه عملیات‌ها ممکن نبود؛ اما امروز شرایط متفاوت است. بخشی از روایت جنگ را نباید در میدان نبرد تعریف کرد؛ باید صبر کرد، اسناد را حفظ کرد و بعد از پایان عملیات، آنچه قابل انتشار است برای مردم روایت کرد.
چرا که اگر این خلأ اطلاعاتی پر نشود، دشمن روایت خودش را جایگزین واقعیت خواهد کرد. آنچه از تجربه جنگ تحمیلی ۱۲ روزه تا جنگ رمضان به دست آمد، فقط چند سامانه جدید یا چند عملیات موفق نبود؛ تغییر در شیوه جنگیدن بود.
پدافند ایران در جنگ رمضان تلاش کرد از تجربه جنگ قبلی استفاده کند، ساختار خود را تغییر دهد، ماندگاری بیشتری در میدان داشته باشد و مهم‌تر از همه، اجازه ندهد آسمان کشور به‌طور کامل در اختیار دشمن قرار گیرد.
بنابراین به اعتقاد بسیاری از کارشناسان نظامی در جنگ مدرن، برنده لزوماً کسی نیست که تجهیزات بیشتری دارد؛ کسی است که سریع‌تر از دشمن یاد می‌گیرد و سریع‌تر خودش را با میدان تطبیق می‌دهد.
پایان پیام/