دارویی که نشانگرهای سرطان را ریشه‌کن کرد

به گزارش ایسنا، این پژوهش نتایج شگفت‌انگیزی را درباره یک روش درمانی احتمالی برای نوعی عارضه پیش‌سرطانی مغز استخوان به نام «مالتیپل میلومای خاموش» (smoldering multiple myeloma) یا همان HR-SMM نمایان کرده است؛ وضعیتی پرخطر که احتمال ابتلای فرد به مولتیپل میلوما (نوعی سرطان خون خطرناک) را به شدت افزایش می‌دهد.

کانون توجه این مطالعه بر روی داروی «تکلیستاماب» (teclistamab) قرار دارد؛ یک آنتی‌بادی مونوکلونال که پیش‌تر برای درمان مراحل پیشرفته‌تر مولتیپل میلوما — زمانی که بیماری عود کرده یا به درمان‌های قبلی مقاوم شده بود — کاربرد داشت. این دارو در سال ۲۰۲۲ توسط ایالات متحده و اتحادیه اروپا برای درمان موارد عودکننده یا مقاوم تأیید شد.

«مالتیپل میلوما» در سلول‌های پلاسما (گلبول‌های سفید کلیدی در سیستم ایمنی) شکل می‌گیرد. در حالت طبیعی، این سلول‌ها آنتی‌بادی‌هایی برای مبارزه با عفونت‌ها تولید می‌کنند، اما در این بیماری، سلول‌های پلاسمای جهش‌یافته در مغز استخوان تجمع کرده و مقادیر انبوهی آنتی‌بادی غیرطبیعی به نام «پروتئین‌های میلوما» می‌سازند.

علائم اولیه بیماری اغلب بسیار ناچیز و پنهان است که تشخیص زودهنگام را دشوار می‌سازد. با پیشرفت بیماری، عوارضی چون ضعف استخوان، آسیب کلیوی، کم‌خونی، افزایش کلسیم خون (هایپرکلسمی) و آسیب‌پذیری شدید در برابر عفونت‌ها بروز پیدا می‌کنند. در سال ۲۰۲۲ میلادی، حدود ۱۸۸ هزار مورد جدید ابتلا در سراسر جهان ثبت شد و تخمین زده شد که ۱۲۱ هزار نفر جان خود را از دست دادند.

هرچند این بیماری قابل درمان است، اما اثربخشی داروها با گذشت زمان کاهش یافته و بیماری عود می‌کند؛ روندی که بیماران را وادار می‌کند دوره‌های فرساینده‌ای از شیمی‌درمانی، پیوند سلول‌های بنیادی و ایمونوتراپی را از سر بگذرانند.

«تکلیستاماب» به نسل جدیدی از ایمونوتراپی‌ها به نام «آنتی‌بادی‌های دو-اختصاصی» (bispecific antibodies) تعلق دارد. مکانیسم این دارو به گونه‌ای است که به طور همزمان به دو هدف متفاوت متصل می‌شود؛ یعنی سلول‌های T بدن را به پروتئین‌های سطح سلول‌های میلوما وصل می‌کند تا سیستم ایمنی به‌طور مستقیم سرطان را شناسایی و نابود سازد.

در پژوهش‌های پیشین، بیمارانی که این دارو را دریافت کرده بودند، در مقایسه با روش‌های استاندارد، دوران بهبودی طولانی‌تری داشتند؛ به طوری که پس از ۱۸ ماه، حدود ۷۰ درصد از دریافت‌کنندگان تکلیستاماب هیچ‌گونه پیشرفت بیماری نداشتند، در حالی که این آمار در روش‌های مرسوم تنها ۲۷ درصد بود.

با این وجود، کنترل بیماری در مراحل پیشرفته محدودیت‌هایی دارد. به همین دلیل، محققان این فرض را بررسی کردند که آیا این دارو می‌تواند در برابر پیش‌ساز رایج سرطان یعنی «مالتیپل میلومای خاموشِ پرخطر» (HR-SMM) نیز به همین اندازه قدرتمند عمل کند یا خیر.

از نظر تاریخی، بیماران مبتلا به HR-SMM تنها تحت «انتظار هوشیارانه» (Watchful Waiting) قرار می‌گرفتند تا زمانی که علائم قطعی بیماری ظاهر شود و درمان آغاز گردد. این رویکرد احتیاط‌آمیز به دلیل حفظ اثربخشی داروها برای روز مبادا، و همچنین هزینه‌ها و عوارض درمان‌ها اتخاذ می‌شد؛ اما اخیراً نشانه‌های امیدوارکننده‌ای از اثربخشی مداخلات زودهنگام دیده شده است.

پس از یک مرحله ارزیابی اولیه ایمنی با حضور ۶ بیمار، محققان ۶۴ بیمار مبتلا به HR-SMM را وارد مطالعه کردند که ۵۹ نفر از آن‌ها حداقل یک دوره درمانی را به پایان رساندند. در میان این گروه ۵۹ نفره، ۴۵ بیمار تکلیستاماب دریافت کردند و ۱۴ بیمار دیگر با رژیم درمانی مرسوم (Rd) تحت درمان قرار گرفتند. نتایج این مطالعه نشان داد که داروی تکلیستاماب توانسته تحولی چشمگیر در کنترل زودهنگام بیماری ایجاد کند.

«۷۷.۸ درصد از بیماران به «پاسخ کامل» — به معنای ناپدید شدن تمام نشانگرهای سرطان پس از درمان — دست یافتند؛ این در حالی است که این رقم برای بیمارانی که با رژیم درمانی Rd تحت درمان قرار گرفتند، صفر درصد بود.

در یک دوره پیگیری با میانگین زمانی ۲۴.۵ ماه، نرخ بقای بدون پیشرفت بیماری در میان بیمارانی که تکلیستاماب دریافت کرده بودند، ۹۲ درصد و در میان کسانی که تحت درمان با Rd قرار گرفته بودند، ۴۹ درصد ثبت شد.

پژوهشگران می‌گویند: به‌طور کلی، نرخ پاسخ‌دهی، مدت‌زمان پاسخ و فاصله زمانی تا پیشرفت بیماری در گروه دریافت‌کننده تکلیستاماب در مقایسه با گروه Rd به‌طور چشمگیری بهبود یافته است.

آن‌ها می‌افزایند که اگرچه انجام تحقیقات بیشتری ضروری است، اما این یافته‌ها «تکلیستاماب» را به عنوان یک راهبرد بسیار مؤثر در ایمنی‌درمانی برای عارضه HR-SMM معرفی می‌کنند.

این مطالعه ارزشمند در نشریه معتبر Nature Medicine منتشر شده است.

انتهای پیام»